siyer'i doğru okumak!

        Hamd, âlemlerin Rabbi Allah (c.c.)’a; Salât ve selam, âlemlere rahmet olarak gönderilen efendimiz (a.s.)’a olsun.

       Yeni bir “Kutlu Doğum Haftası”na hazırlanıyoruz. Diyanet İşleri Başkanlığımızın rehberliğinde, yirmi yılı aşkın süredir kutladığımız “Kutlu Doğum Haftası” bu yıl “merhamet peygamberi” ile huzurlara geliyor. Haftası gelip geçse de “merhameti” geçip gitmesin ümidini taşıyor, bu hafta vesilesiyle yapılacak etkinliklerin başarılı ve verimli geçmesini diliyoruz. 

        Bu yazımızda, “Kutlu Doğum Haftası” vesilesiyle, en çok konuşulacak olanın efendimiz olacağını düşünerek, okuyacaklarımıza, duyacaklarımıza ve dinleyeceklerimize dikkatlerimizi çekmek istedik. Bu bağlamda en çok müracaat edilecek olan edebiyat “Siyer” olacağından yazımızın konusunu buna ayırdık.  

        Siyer, Peygamber efendimizin kimliği ve kişiliği başta olmak üzere, hayatı ekseninde gelişen ve tespit edilebilen her hal ve hareketini bize seyrettiren bir edebiyattır. Hz. Peygamber, hakkında en çok konuşulan, en çok yazılan ve kendisi ile ilgili emsalsiz, muhteşem bir literatürün oluştuğu tek kişidir. Kendisi ile ilgili yazan ve yazılan çok olduğundan, ne kadarının gerçek olup olmadığı, ya da siyer okumalarında nelere dikkat etmemiz gerektiği önemli bir konudur. Efendimizi anlatmak isteyen hemen herkesin niyetinin iyi olacağı konusunda şüphemiz olmasa da, bu amaçla yazılan her şeyin iyi ve doğru olduğunu da maalesef söyleyemiyoruz.

      Peygamberimizle ilgili bildiklerimizin, okuduklarımızın ve duyduklarımızın bir kısmının hakikatte efendimizle ilgili olmadığını düşünüyoruz. Efendimizin daha dünyaya gelişi öncesinden başlayarak, çocukluk, gençlik ve peygamberlik yılları da dâhil olmak üzere, kimi olayların gereğinden fazla abartıldığını ve çoğaltıldığını görüyoruz. Bunları yaparken, çoğu zaman uydurma ve çok zayıf rivayetlerin kullanıldığına tanık oluyoruz. Bu bağlamda kaynağının daha çok yüceltme duygusu olduğundan kuşku değil, emin olduğumuz çok sayıda rivayet malzemesinin siyer edebiyatına da girdiğine şahit oluyoruz. Bu cümleden olmak üzere yapılanları Allahın kudreti ile açıklamaya kalkmak ya da efendimizin bundan daha fazlasına layık olduğunu söylemek de sorunu çözmüyor.

        Bu bağlamda oluşan siyer külliyatının hayali değil, hakiki olanını bilmek ve bulmak, üzerimizdeki peygamber haklarından biridir. Bu noktada bilmemiz gereken bir şey var ki, O’nu bize en doğru anlatacak ve tanıtacak olan, O’nu bize gönderendir. İşte bu yüzden, peygamberimizi Kur’anda anlatılan özellikleriyle öğrenmeli, okuduğumuz ilgili edebiyatı da buna göre değerlendirmeliyiz. “Siyer”i, efendimizin kişiliğini oluşturan temel değerler üzerine inşa eden eserleri bulmalı ve “peygamberimiz”i doğru tanımalıyız. Efendimizi, bir hayal kahramanı olarak değil, gerçek hayatın bir kahramanı olarak anlamalı ve öyle anlatmalıyız. Yüceltme maksatlı da olsa, etkileyiciliğini artırmak gibi hissi duygularla olmadık şeyleri efendimize nispet etmemeliyiz.   

       Efendimizin bizim için rahmet oluşunun en büyük alametlerinden biri, O’nun “insan” olmasıdır. Allah (c.c.) bize, sık sık efendimizin “içimizden biri” yani “insan” olduğu gerçeğini hatırlatır. Ancak, aramızdaki farkı da söylemeden geçmez ki, o fark peygamberimizin ilahi vahye muhatap olduğudur. De ki: Ben, yalnızca sizin gibi bir beşerim. (Şu var ki) bana, İlah'ınızın, sadece bir İlah olduğu vahyolunuyor… (Fussılet, 41/6) Kur’anda konu edildiği üzere Hz. Peygamberin insan olması aslında inananların değil, inanmayanların tuhaf karşıladığı bir durumdur. (İsrâ, 17/94-95) İlgili birkaç ayette, müşriklerin maceracı peygamber tasavvurlarından söz edilmekte ve gündemi onların oluşturmasına asla izin verilmemektedir. (Furkan, 25/7-9) Hz. Peygamberin insan olması, insanın ilahi buyruğa muhatap olmasının da şifresidir. Allah (c.c.) peygamberimizi içimizden seçerken bize büyük bir iyilik yapmıştır, biz efendimizi insanlıktan çıkararak hem efendimize hem de kendimize kötülük yapmış oluruz ki, buna başvurmaya hiç lüzum yoktur. Efendimizin “insan” olması işimizi kolaylaştırır, zorlaştırmaz.

      Hz. Peygamberi doğru ve etkili tanıtmanın yolunun Kur’anda anlatılan özellikleri ile olması ve efendimizin, örnek alınabilir yönleri ile gündemde kalması gereğine inanıyoruz. Çünkü Allah (c.c.) bize efendimizi öyle tanıtmıştır. Kur’an “Sizin için Allah'ın Rasûlü güzel bir örnektir” (Ahzab, 33/21) derken, peygamberimize "...ben de sizin gibi bir insanım (Fussılet, 41/6)" diye söylettirirken biz de olması gereken peygamber tasavvurunu etkilemek istemiştir. Peygamberle gelen Kur'an elimizde, Kur'an'la gelen peygamber de önümüzde ve gündemimizde olsun.  

       Değerli Dostlar!  Kutlu Doğum Haftamız münasebetiyle yapılacak konuşmalar başta olmak üzere, ilgili bütün okumalarda ve diğer etkinliklerde yukarıdan beri değinmeye çalıştığımız ilkelere her birimizin azami derecede dikkat etmesi gereğini son bir kez daha paylaşmak istiyoruz. Yazımıza, Allah (c.c.)’ın bizi sevmesini ve bizi bağışlamasını kendisine uymaya borçlu olduğumuz (Al-i İmran, 3/31), ahlakı muhteşem (Kalem, 68/4) ve bizim için en güzel örnek (Ahzab, 33/21) olan sevgili peygamberimize salât ve selam ederek son veriyoruz.